Trên đỉnh Phình Hồ

Nằm ở độ cao hơn 1.000 m so mực nước biển, các bản Mông thấp thoáng bên các sườn núi, ngày quang mây từ đỉnh Phình Hồ, huyện Trạm Tấu (Yên Bái) phóng tầm mắt bao quát được cả cánh đồng Mường Lò, nơi có vòng xòe Thái lớn nhất nước vừa được vinh danh.

 

Những năm trước, đời sống người Mông nơi đây còn nhiều khó khăn, có bệnh thì mời thầy mo đến cúng, trẻ nhỏ không ra lớp, cái nghèo quẩn quanh bên những ngôi nhà lợp gỗ thông. Giờ đã khác, đường bê-tông uốn khúc, vượt dốc đến trung tâm xã, cột ăng-ten phủ sóng điện thoại, trạm y tế xã, trường học, đường điện đã về tới bản.

Chủ tịch UBND xã Phình Hồ Sùng A Rua bảo: “Tết Đinh Dậu 2017, người Mông mình “ăn chung” một Tết, không ăn Tết kéo dài hằng tháng trời như trước, tiết kiệm thời gian để cấy lúa, trồng ngô và cho trẻ ra lớp học. Đấy là kết quả cuộc vận động từ năm 2013 của Huyện ủy Trạm Tấu (Yên Bái), kiên trì từng bước bỏ các tập tục lạc hậu như: đám ma kéo dài cả tuần mới chôn nhưng không có quan tài; ngày Tết của người Mông kéo dài từ cuối tháng 12 đến hết tháng 2 năm sau; không làm vụ xuân vì cho rằng rét làm chết mạ… Đợt rét đậm lịch sử cuối tháng 1-2016, khiến cả vùng Phình Hồ chìm trong băng tuyết, làm 30 con trâu, bò, ngựa của đồng bào chết rét, học sinh ba ngày sau mới đến lớp, nhiều diện tích cây trồng bị đóng băng sau đó héo chết, đời sống bà con rất khó khăn. Khôi phục sản xuất là nhiệm vụ cấp bách của địa phương, ngoài việc chuyển tiền hỗ trợ đến từng hộ có trâu, bò, ngựa chết rét, chuyển gần hai tấn gạo cứu trợ cho 24 hộ nghèo thiếu ăn, cán bộ còn đến từng nhà vận động đồng bào xuống Mường Lò mua mạ về cấy đủ 41 ha lúa vụ xuân, trồng 80 ha ngô vụ xuân cho nên đã chủ động được cái ăn, dân không bị đói khi giáp hạt.

Cây chè shan tuyết là một thế mạnh của Phình Hồ. Hiện, toàn xã có 180 ha, trong đó có 90 ha chè kinh doanh, nhiều rừng cây có độ tuổi hơn 100 năm, tán cây rộng, búp to, lá lớn như bàn tay, hằng năm cho thu hơn 200 tấn chè búp tươi, giá thu mua 12.000 đồng/kg, người dân thu hơn 2,4 tỷ đồng. Anh Đặng Xuân Tú, 53 tuổi, bám trụ cùng dân bản được 17 năm, chuyên thu mua, chế biến chè shan tuyết. Anh Tú cho biết: Người Mông thẳng tính, mua bán sòng phẳng, xin, cho rõ ràng, phải sống thật với đồng bào thì họ mới bán chè búp tươi cho, hiện xưởng của mình mỗi năm thu mua hơn 100 tấn búp tươi, chế biến thủ công, sản phẩm làm ra đến đâu bán hết đến đó, vì chè thật chất, không pha trộn. Nâng chén chè bốc khói như sương, mầu vàng nhạt sóng sánh như mật ong rừng, vị đậm đọng lại sau khi uống, quả là món quà quý của núi rừng Tây Bắc. Việc trồng mới, chăm sóc, thu hái búp chè được quan tâm, phấn đấu đến năm 2020 đưa diện tích chè shan tuyết toàn xã lên 200 ha, trở thành cây xóa đói, giảm nghèo của người Mông nơi đây.

Ngôi trường phổ thông liên cấp tiểu học, THCS bán trú tại bản Tà Chử có 13 lớp với 345 học sinh người Mông theo học rộn rã tiếng cười trong giờ ra chơi. Cô giáo Nguyễn Thị Hiền, ra trường năm 1990 lên dạy học ở vùng cao Trạm Tấu, nay là Phó hiệu trưởng nhà trường cho biết: Trước vận động trẻ ra lớp rất khó khăn, giáo viên phải lội bộ, vượt khe suối, leo dốc đến từng bản, từng nhà vận động trẻ ra lớp, bởi đấy là chỉ tiêu trên giao cho giáo viên vùng cao mỗi năm thực hiện. Nay có chính sách của Chính phủ cho gạo đối với học sinh vùng Chương trình 135, nhận thức có cái chữ sẽ đuổi cái đói nghèo, nên đồng bào cho trẻ trong độ tuổi đến trường ra lớp đông và tỷ lệ trẻ bỏ học rất ít. Năm học này, qua phát động “Kho thóc khuyến học” được hơn 14,7 triệu đồng; quỹ khuyến học được hơn năm triệu đồng, thế là rất quý đối với các em rồi. Bởi đặc thù miền núi không như vùng đô thị, chưa có khái niệm “Học thêm, dạy thêm” để có thu nhập ngoài lương cho giáo viên, nhiều lúc các thầy giáo, cô giáo phải bỏ tiền riêng ủng hộ các cháu cơ nhỡ, tạo điều kiện cho các cháu theo học…

Hiện, bản Cại cách trung tâm xã 20 km, có một cô giáo duy trì một lớp ghép với 16 học sinh; bản Ga Phua cách trung tâm xã 8 km có hai cô giáo với 33 học sinh, vì mục tiêu phổ cập giáo dục đúng độ tuổi, dù heo hút và cô đơn trên núi rừng các cô giáo vẫn kiên trì bám bản, bám lớp, dạy học.

Từ chương trình của Tỉnh ủy Yên Bái giao các sở, ban, ngành, đoàn thể phụ trách các xã đặc biệt khó khăn, hằng quý lãnh đạo phụ trách trực tiếp đến xã nắm tình hình, phối hợp với huyện kịp thời giải quyết các vướng mắc ngay tại cơ sở, cho nên bộ mặt nông thôn miền núi từng bước khởi sắc. Phình Hồ được Sở Giao thông vận tải tỉnh Yên Bái phụ trách, năm trước đã vận động doanh nghiệp, cán bộ, công nhân viên trong ngành ủng hộ xã làm mới một sân trường rộng 300 m2 bằng bê-tông, trang bị toàn bộ dụng cụ nấu ăn cho học sinh bán trú, trị giá gần 100 triệu đồng. Phó Giám đốc Sở giao thông vận tải tỉnh Yên Bái Bùi Danh Tú xác định: “Việc giúp đỡ xã ngoài nhiệm vụ chính trị còn là trách nhiệm của công chức và người lao động trong ngành. Năm 2017, ngoài việc duy trì hỗ trợ giúp các gia đình chính sách, các hộ khó khăn, ngành tiếp tục vận động các nhà hảo tâm ủng hộ tiền, vật chất làm mới đường bê-tông giao thông đến bản khoảng ba km, bảo đảm giao thông tốt cho mùa mưa không lầy lội, trơn trượt…”.

Trang Thị Mo, bản Tà Chử xúng xính trong bộ váy Mông đi chơi Xuân, má hồng tươi trong sắc nắng nhẹ bảo: Tết này nhà mình mổ con lợn hai tuổi, nặng khoảng 80 kg, so với năm trước bé hơn đấy. Cũng làm bánh dày, mổ gà cúng tổ tiên, ông bà, nhờ có đường giao thông tốt đến bản cho nên mua bán hàng hóa dễ dàng, không thiếu thứ gì. Giờ thì vui ném pao, hát giao duyên với bạn trong hội Gầu tào, người Mông mình biết ơn Chính phủ nhiều lắm. Phình Hồ rộn ràng tiếng cười nói trong hội Xuân, gió từ thung lũng Mường Lò ào đến cùng nắng miên man ôm lấy các tán chè cổ thụ như vui cùng người Mông nơi đây.

 

 

 
Bài và ảnh: Thanh Sơn (Báo Nhân dân)